Wszystkie przedmioty, którymi się otaczamy, niosą ze sobą fascynujące historie. Czym były, zanim przybrały znaną nam formę? Gdzie sięgają ich początki? I w jaki sposób stały się często małymi dziełami sztuki, bez których teraz nie wyobrażamy sobie naszego świata i domu?
By poznać niesamowitą historię dywanów, musimy cofnąć się nawet o 8 tys. lat. Suche stepy Azji Centralnej przemierzają Nomadzi – koczownicze plemiona nieznające przywiązania do ziemi. Wszystko czego potrzebują, mają ze sobą. Resztę daje im miejsce, które wybierają i tymczasowo zasiedlają. Zajmują się głównie hodowlą kóz i owiec, które są dla nich źródłem wełny. Stąd już niedaleko do stworzenia czegoś większego, czegoś bardziej znaczącego, czegoś ze splątanych nici przędzy.
Na początku zawsze jest potrzeba. Pierwsze tkane przez Nomadów dywany, powstają by chronić ich przed chłodami stepowych wiatrów, przed natarczywością insektów. Sposób ich wykonania przystosowany jest do koczowniczego trybu życia plemion. Nić osnowy rozpinana jest na dwóch palikach przymocowanych do podłoża. Takie prymitywne krosna Nomadzi mogą szybko złożyć i zabrać ze sobą, kiedy przyjdzie czas na kolejną wędrówkę.
Dywany szybko i bardzo mocno splatają się z życiem, religią, kulturą plemion. To na nich toczy się codzienność. Służą jako siedziska, gdzie można dzielić się posiłkiem, jako koje do wypoczynku, jako modlitewniki, na których oddaje się cześć Bogom. Dostrzega się w nich również piękno i artyzm wykonania, kiedy zaczynają zdobić wnętrza Nomadzkich namiotów. Dominują na nich proste, geometryczne oraz krzywoliniowe wzory, formy przypominające zwierzęta, motywy roślinne i oczywiście ówczesne wyobrażenia bóstw.
Dywany ruszają w dalszą drogę z Nomadami. Plemiona naturalnie przemieszczając się, zabierają ze sobą również wiedzę dotyczącą pierwszych form sztuki tkackiej i dzielą się nią z innymi ludami. Tak rozprzestrzenia się ona na terenie Azji, docierając aż do Chin i Indii. Nie możemy być pewni, gdzie dokładnie znajduje się kolebka pierwszych dywanów. Wielu historyków wskazuje na Turkiestan w Azji Środkowej. Inni, opierając się na zapiskach Marco Polo, twierdzą, że dywany mają swój początek w Persji (Iranie) i Anatolii (tereny Turcji).
W tym momencie sztuka ręcznego tkania dywanów zaczyna ewoluować i nabierać regionalnych kolorytów. Dla każdego obszaru staje się indywidualną formą tworzenia, nasyconą kulturą miejsca, uszlachetnianą przez rozwój wzornictwa i spotów, stosowanie charakterystycznej kolorystyki, wysokiej jakości materiałów. Mistrzowie podnoszą ją do rangi sztuki, łącząc niesamowitą sprawność manualną, z ogromną wyobraźnią i wrażliwością estetyczną.
Do Polski dywany dotarły z Turcji w XVI w. Zdobiły głównie szlacheckie i magnackie domy. W różnorodnej formie pokrywały podłogi, ściany, siedziska. Polska moda na tyle zachwyciła Europę Zachodnią, że w podobny sposób dekorując domy, różnorodne kobierce nazywano dywanami polskimi.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz